11 Listopada - Narodowe Święto Niepodległości
Antoni Słonimski Polska
I cóż powiedzą tomy słowników,
lekcje historii i geografii,
gdy tylko o niej mówić potrafi
krzak bzu kwitnący i śpiew słowików.
Choć jej granice znajdziesz na mapach,
ale o treści, co je wypełnia,
powie ci tylko księżyca pełnia
i mgła nad łąką, i liści zapach.
Pytasz się, synu, gdzie jest i jaka?
W niewymierzonej krainie leży.
Jest w każdym wiernym sercu Polaka,
co o nią walczył, cierpiał i wierzył.
W szumie gołębi na starym rynku,
w książce poety i na budowie,
w codziennej pracy, w życzliwym słowie,
znajdziesz ją w każdym dobrym uczynku.
11 listopada 1918 roku był przełomowym dniem w dziejach całej Europy i Polski.
W lasku Compiégne pod Paryżem Niemcy podpisały rozejm kończący I wojnę światową.
Po 123 latach niewoli Polska odzyskała niepodległość.
Kalendarium wydarzeń – listopad 1918 r.
Na przełomie października i listopada 1918 roku sytuacja międzynarodowa była dla Polski wyjątkowo korzystna. Polacy nie zmarnowali szansy i przystąpili do przejmowania władzy na ziemiach polskich.
⦁ W Cieszynie już od 19 października 1918 r. działała i sprawowała funkcje rządowe Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego pod przewodnictwem księdza Józefa Londzina.
⦁ 28 października 1918 r. w Krakowie posłowie polscy do parlamentu austriackiego powołali Polską Komisję Likwidacyjną, która dwa dni później przejęła władzę
w Galicji. Na jej czele stanął Wincenty Witos, przywódca PSL "Piast".
⦁ 31 października rozpoczęto przejmowanie władzy w okupowanej przez Austro -Węgry części Królestwa. W nocy z 6 na 7 listopada w zajętym kilka dni wcześniej Lublinie powołano Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej, którego premierem został Ignacy Daszyński, przywódca galicyjskich socjalistów.
⦁ W Warszawie od września 1917 r. działała powołana przez Niemcy i Austro -Węgry Rada Regencyjna. Jej członkami byli książę Zdzisław Lubomirski, arcybiskup Aleksander Kakowski i hrabia Józef Ostrowski.
⦁ 10 listopada - Józef Piłsudski powrócił do Warszawy, zwolniony przez Niemców
z magdeburskiego więzienia.
⦁ 11 listopada - Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu władzę wojskową
i naczelne dowództwo podległych jej wojsk polskich.
12 listopada - Rada Regencyjna powierza Józefowi Piłsudskiemu misję utworzenia Rządu Narodowego. Józef Piłsudski zostaje ⦁ Naczelnym Wodzem.
13 listopada – ⦁ Komitet Narodowy Polski w Paryżu, z Romanem Dmowskim na czele, zostaje uznany przez ⦁ Francję za rząd polski de facto. KNP prowadził politykę zagraniczną odradzającego się państwa polskiego i organizował ⦁ Armię Polską we Francji. Był ⦁ uznany przez rządy ⦁ Francji , ⦁ Wielkiej Brytanii , ⦁ Włoch i ⦁ USA .
⦁ 14 listopada Rada Regencyjna przekazała Piłsudskiemu całą władzę cywilną. Piłsudski został Tymczasowym Naczelnikiem Państwa i powierzył misję tworzenia rządu Ignacemu ⦁ Daszyńskiemu.
17 listopada – po ⦁ dymisji Daszyńskiego Józef Piłsudski mianuje premierem ⦁ Jędrzeja Moraczewskiego.
22 listopada – podpisanie dekretu o podstawach ustrojowych Republiki Polskiej.
28 listopada – dekret o zarządzeniu wyborów do ⦁ Sejmu Ustawodawczego.
W chwili kiedy Piłsudski kładł nad Wisłą podwaliny suwerenności, Roman Dmowski stojący na czele Komitetu Narodowego Polskiego przebywał w Paryżu szykującym się do konferencji pokojowej. Po porozumienie politycznym Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego z Romanem Dmowskim, Komitet stał się oficjalnym reprezentantem rządu RP na paryską konferencję pokojową, która miała zbudować nowy światowy ład, w tym przesądzić o granicach i pozycji odrodzonego państwa polskiego.
Dzień 11 listopada ustanowiono świętem państwowym po raz pierwszy dopiero w 1937 roku. Podczas okupacji hitlerowskiej oraz w czasie rządów komunistycznych obchodzenie święta
11 listopada było zakazane. Obecnie w demokratycznym kraju, jakim stała się Polska po
1989 r., 11 listopada obchodzimy jako Narodowe Święto Niepodległości.
Dzisiaj pokolenie młodych Polaków może w spokoju rozwijać swoje zainteresowania
i realizować plany życiowe. Historia naszego kraju uczy nas, że wolność nie jest nam dana raz na zawsze. Należy ją szanować i o nią dbać. Dziś nie musimy przelewać krwi za wolność ojczyzny, jak czynili to nasi przodkowie. Współczesny patriotyzm polega na codziennej, sumiennej pracy, kultywowaniu tradycji narodowych, godnym obchodzeniu świąt narodowych, szanowaniu symboli narodowych (godła, flagi i hymnu), oraz aktywnym udziale w wyborach i życiu społeczno-politycznym kraju.
Dr Władysław Jabłoński –
Naczelny lekarz Sejmiku Powiatowego, pierwszy Komisarz Rządu
Wspomnienia (Janów Lubelski listopad 1918)
W połowie października 1918 r. zaczął wiać jakiś inny wiatr, dla jednych ożywczy, wzbudzający wiarę we własne siły, podnoszący ducha, dla drugich wiatr jesienny, przygnębiający, pochylający głowy i osłabiający serca. Wszyscy ciągle oczekiwali na jakieś nowiny. Każdy przyjeżdżający z Lublina czy Warszawy był oblegany. Co nowego?
Co nowego? Rozlegało się ze wszystkich stron. Oficerowie okupanci szczególnie Niemcy i Węgrzy stracili butę, stali się uprzejmi wobec miejscowego społeczeństwa. Pod koniec października otrzymałem z Lublina rozkaz przygotowania rozbrojenia okupanta i objęcia tymczasowo władzy w powiecie. „ Oprzeć się na P.O.W. „brzmiał rozkaz. Peowiaków było 7 z 5 rewolwerami,
z których każdy innego systemu. Zdawałoby się zadanie nie do wykonania, a jednak nikomu nawet na chwilę do głowy nie przyszło, że może być nie wykonane. Wiara w powodzenie była wprost niesłychana. Zaczęło się trochę niespodziewanie. Naznaczyliśmy jakiś uroczysty obchód na 4 czy 5 listopada, nie pamiętam już jaki. Zwróciłem się w wilją uroczystości do pułkownika Kosteckiego, krejskomendanta z żądaniem, aby podczas uroczystości nie pokazywali się na ulicy oficerowie- okupanci i aby wstrzymał zapowiedziany wywóz zboża do Szastarki. (…)W dzień uroczystości od rana na ulicach chodzili peowiacy z biało-czerwonymi opaskami i rewolwerami „na wierzchu”. Oficerów-okupantów na ulicach nie było. Na uroczyste nabożeństwo przyszło kilku oficerów Polaków i Czechów i sporo żołnierzy. Po nabożeństwie przed pomnikiem „Poległych Piłsudczyków” pięknie przemawiała doskonała mówczyni panna Klamborowska, nauczycielka tutejszego gimnazjum. Słuchaczy był tłum wprost niesłychany…
Janowskie Korzenie 2016 nr 27, s.3-4.
Z OKAZJI DZIESIĘCIOLECIA JANÓW LUBELSKI swą pracą czci WIELKĄ ROCZNICĘ NIEPODLEGŁOŚCI NAJJAŚNIEJSZEJ RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Zbiór Prac „Ludzi Dobrej Woli i Uczynku” pod redakcją Feliksa Janowskiego, Janów Lubelski, 11 listopada 1928 r.
Opracowała Izabela Wąsek